พม่า: ประวัติศาสตร์และการเมือง – ภาค 1: สมัยโบราณ

ผมเกิดความรู้สึกสนใจอยากอ่านหนังสือประวัติศาสตร์ของพม่าเล่มนี้เพราะ ผมมีความรู้สึกว่า ผมอยู่ที่อ.ฝางนี้ ผมนั่งรถไปไม่ไกลผมก็มองเห็นแผ่นดินพม่าแล้ว แต่ผมแทบไม่รู้อะไรเลยเกี่ยวกับประเทศนี้ รู้แต่เป็นเผด็จการทหาร ประชาชนยากจน เคยเป็นจอมมารหมายเลขหนึ่งสำหรับประเทศไทยสมัยก่อน มีชนกลุ่มน้อยเยอะแยะ ฯลฯ แต่ว่าสรุปแล้วก็คือแทบจะไม่รู้จักประเทศนี้เลย ดังนั้นจึงคิดว่าน่าจะรู้ไว้ซะหน่อย

หนังสือเล่มนี้ชื่อ “พม่า: ประวัติศาสตร์และการเมือง” ผมซื้อมาจากร้าน Book Re:public ที่เชียงใหม่ ราคา 280 บาทครับ หนาร่วมสองร้อยหน้า แต่อ่านแล้วมันส์กว่าที่คิดไว้มาก  จนผมใช้เวลาแค่ช่วงเย็นๆอ่านจบเล่มได้ภายในสามวัน คิดว่าสมควรเอามาสรุปไว้ซะหน่อย เดี๋ยวลืม (ในหนังสือเล่มนี้อัพเดทถึงแค่ช่วงปี 52-53 นะครับ)

ประเทศพม่านั้นก็คล้ายๆเรา คือจะแบ่งเป็นยุคต่างๆ ของเขาแบ่งได้เป็น สมัยโบราณ สมัยอาณานิคมอังกฤษ และสมัยเอกราชครับ ในตอนนี้ผมจะกล่าวถึงแค่สมัยโบราณก่อน

สมัยโบราณ

  • คล้ายๆสุโขทัย-อยุธยาของเรา พม่าจะเป็น อาณาจักรพุกาม อาณาจักรตองอู และราชวงศ์คองบอง

อาณาจักรพุกาม

  • อาณาจักรพุกาม (ช่วงประมาณก่อนสุโขทัย 100 ปี) เป็นอาณาจักรแรกที่รวมพม่าเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันได้ ตั้งอยู่พม่าตอนบนแถบแม่น้ำอิระวดี สามารถบุกไปตีมอญแตกและรับเอาวัฒนธรรมของมอญเข้ามา (รวมถึงศาสนาพุทธ) อาณาจักรพุกามรุ่งเรื่องอยู่กว่า 200 ปี จนกระทั่งถูกมองโกลตีแตก (อาจเพราะโดนทหารมองโกลยิงธนูปักที่เข่า)
  • มองโกลในสมัยกุ๊บไลข่านนั้นมาแรงมาก สามารถไปตีเมืองต่างๆทั้งเอเชียไปถึงยุโรป หลังจากตีจีนได้ ราชวงศ์ซ้องก็หนีลงใต้ (เหตุการณ์ช่วงดาบมังกรหยก ฮ่าๆ) ทำให้มองโกลตามลงมาบุกบริเวณมณฑลยูนนาน และตียูนนานแตก มองโกลเริ่มเรียกร้องเครื่องบรรณาการจากพุกามซึ่งอย่แถวนั้นและเรียกเชื้อพระวงศ์ไปเข้าเฝ้ากุ๊บไลข่าน พุกามปฏิเสธจึงเกิดสงครามกันขึ้น ผลปรากฏว่าพุกามแตกย่อยยับ
  • มองโกลยังแผ่อิทธิพลรุกรานเขาไปทั่ว ตั้งแต่เวียดนาม สุโขทัย เขมร ยันชวา แต่ละอาณาจักรก็มีการตอบสนองต่างๆกันไป ของสุโขทัยเราเลือกส่งเครื่องบรรณาการไปให้ และมีราชวงศ์ระดับสูงไปเข้าเฝ้ากุ๊บไลข่านถึงจีนตามที่กุ๊บไลข่านเรียกร้อง (หลักฐานไม่แน่ชัดว่าพ่อขุนรามคำแหงไปเองหรือไม่)
  • เหตุการณ์พม่าเสียกรุงนั้นทำให้พม่าแตกเป็นก๊กยิบก๊กย่อยและมีอิสระปกครองตนเอง เช่น มอญ ไทใหญ่ ฯลฯ

อันนี้เป็นแผนที่แสดงอาณาจักรพุกามในสมัยโบราณครับ (ภาพจาก Wikipedia)

อาณาจักรตองอู

  • หลังจากพุกามแตก พม่าก็แตกเป็นก๊กใหญ่ๆ คือ ทางเหนือปกครองโดยราชวงศ์พุกามเดิม แต่มีไทยฉาน (ไทใหญ่) ยึดครองเป็นระยะๆ ศูนย์กลางคือเมืองอังวะ ทางตอนกลางมีเมืองตองอู ตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำสะโตง เป็นเมืองที่ชาวพุกามเก่าถอยมาตั้งอาณาจักร ทางตะวันตกมีแคว้นยะไข่ ส่วนทางตอนใต้พวกมอญรวมตัวกันที่เมืองเมาะตะมะ (ภายใต้การนำของมะกะโท ที่เรียนกันในหนังสือเรียนป.ไหนซักป.) ต่อมามอญย้ายเมืองหลวงไปที่หงสาวดี (พะโค)

อันนี้เป็นแผนที่ใน Google Maps แต่แสดงที่ตั้งของเมืองสำคัญๆในสมัยนั้นไว้ครับ

  • อาณาจักรตองอูนั้นแข็งแกร่งขึ้นเรื่อยๆ จนตั้งราชวงศ์ตองอูในสมัยพระเจ้ามินจินโย (ชื่อเกาหลีมาก) ซึ่งเป็นพระบิดาของพระเจ้าตะเบงชะเวตี้ ซึ่งมีทหารเอกชื่อบุเรงนอง ในสามสมัยนี้ตองอูแผ่ขยายอิทธิพลไปรอบๆ ยึดหัวเมืองต่างๆได้ ยึดหงสาวดีได้สำเร็จ ยึดไปยึดมาจนพรมแดนตองอูนั้นไปติดกับกรุงศรีอยุธยา จนตีกรุงศรีอยุธยาแตกครั้งที่ 1 ได้สำเร็จ
  • หลังจากยึดมอญได้ พม่าย้ายเมืองหลวงของตนเองไปอยู่ที่หงสาวดี
  • มอญนั้นเป็นเมืองที่อยุธยากับพม่าแย่งกันเสมอ สาเหตุหนึ่งมาจากการเป็นเมืองท่าที่สำคัญ เป็นทางออกทะเลของฝั่งพม่าเขา อีกสาเหตุหนึ่งคือเป็นเมืองที่อาวุธจากฝั่งตะวันตกจะเข้าเทียบท่า
  • พม่ารับเอาวัฒนธรรมของมอญไปเยอะหลังจากยึดมอญได้ (เช่น เจดีย์ชเวดากอง) กรณีนี้คล้ายๆกับกรณีอื่นทั่วโลก ที่แพ้สงครามแต่ชนะทางวัฒนธรรม เช่น มองโกลตีจีนได้กลับไปรับอิทธิพลจากจีน ฝรั่งเศส-เยอรมันรับอิทธิพลจากโรม หรือแม้แต่อยุธยาตอนต้นรับอิทธิพลจากเขมร ฯลฯ
  • ช่วงพีคที่สุดของราชวงศ์ตองอูก็คือยุคของ”ผู้ชนะสิบทิศ” บุเรงนองมหาราช แต่หลังจากนั้นก็เสื่อมลงเรือยๆ หลังพระมหาอุปราชาแพ้ยุทธหัตถีพระนเรศวรฯ มอญแถบล่างๆก็ตกเป็นของอยุธยา หงสาวดีก็ถูกยะไข่ตีแตก หัวเมืองต่างๆก็พากันแข็งข้อ จนได้ย้ายเมืองหลวงไปอยู่อังวะ
  • จนประมาณช่วงท้ายของยุคอยุธยา เกิดขบถมอญขึ้น พวกมอญรวมกำลังกันตีขึ้นไปเรื่อยๆจนยึดเมืองอังวะได้ในที่สุด เป็นอันสิ้นสุดราชวงศ์

รวมภาพบุเรงนอง ซ้ายสุดคืออนุสาวรีย์ที่ท่าขี้เหล็ก (เห็นเขาว่าพม่ามีอนุสาวรีย์ของบุเรงนองหลายที่เหมือนกันครับ) ภาพกลางคือเวอร์ชั่นพี่ก้องในสุริโยทัย และภาพขวาคือเวอร์ชั่นหนังสมเด็จพระนเรศวรฯภาคแรกครับ

ราชวงศ์คองบอง

  • ราชวงศ์คองบองเริ่มขึ้นจาก อลองพญา รวบรวมกำลังคนที่บิรเวณตอนเหนือของอังวะ จนเริ่มยึดเมืองทางเหนือได้หลายเมือง รุกไล่ลงใต้มาเรื่อยๆ ยึดเมืองดากอง (และเปลี่ยนชื่อเป็นย่างกุ้ง ซึ่งแปลว่าอวสานสงคราม) ลงไปจนตีหงสาวดีแตก และทำให้อาณาจักรมอญแตกถาวร คนมอญจำนวนมหาศาลอพยพเข้ากรุงศรีอยุธยา ส่วนที่เหลืออยู่ก็กลายเป็นชนกลุ่มน้อยในพม่าไป
  • พอพม่าตีมอญแตก ก็มาชนกับอยุธยาอีกรอบ เลยเกิดการเสียกรุงครั้งที่สอง
  • ราชวงศ์คองบองประสบความสำเร็จในการรวมพม่าอีกครั้ง สามารถทำลายสภาพของอาณาจักรเล็กอาณาจักรน้อย คือ มอญ ยะไข่ และฉานลงหมด กลายเป็นมหาอำนาจอันดับหนึ่งในภูมิภาคนี้ แต่ดันซวยต้องไปเจอกับอันดับหนึ่งของโลกอยางอังกฤษในเวลาต่อมา

ก็หมดแล้วครับสำหรับประวัติศาสตร์พม่ายุคโบราณ ไว้ว่างๆจะมาเขียนตอนต่อไป ผมว่าประวัติศาสตร์พม่าสมัยใหม่นั้นสนุกกว่าเยอะ ช่วงเรียกร้องเอกราช+สงครามโลก และก็ช่วงการเรียกร้องประชาธิปไตยที่จบลงด้วยชัยชนะของเผด็จการทหารโดยมีผู้เสียชีวิตกว่า 3,000 คน

จบครับ

ปล.วันนี้ The Lady เข้าโรงพอดี ว่าจะไปดูซักหน่อยครับ 😀

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s